CÁT HỒNG CHÂN QUÂN
 (283–343), tự là Trĩ Xuyên, hiệu là Bão Phác Tử (抱朴子) (đời gọi là Cát Tiên Ông) là hào tộc ở Giang Nam. Ông quê ở quận Đan Dương, chợ Câu Dung (nay thuộc Giang Tô), xuất thân là sĩ tộc thế gia. Cát Hồng có thời làm quan huyện lệnh ở Câu Lậu - thuộc Việt Nam ngày nay.

Cát Hồng

Ông là đạo sĩ, nhà y học, nhà bác học và nhà hóa học dược phẩm thời nhà Tấn. Ông có địa vị rất cao trong lịch sử Đạo giáo, lịch sử triết học Trung Quốc, lịch sử y dược cũng như lịch sử khoa học kỹ thuật.

Tương truyền, nội dung kinh văn trong《Linh Bảo Kinh》(灵宝经) là do Cát Huyền (葛玄) truyền cho Trịnh Ẩn (郑隐), Trịnh Ẩn (郑隐) truyền cho Cát Hồng (葛洪), sau đó lại truyền tiếp cho Cát Sào Phủ (葛巢父).

Cát Hồng (葛洪) sinh năm 283 tại huyện Câu Dung (句容), gia đình vốn là danh gia vọng tộc của nước Ngô (吴国) thời Tam Quốc (三国). Ông nội là Cát Hệ (葛系) từng giữ chức Đại hồng lư dưới triều Tôn Ngô (孙吴); thúc tổ phụ (ông chú) là phương sĩ Cát Huyền (葛玄) (còn gọi là Cát Tiên Ông (葛仙翁)) thời Tam Quốc (三国), người này từng theo học Tả Từ (左慈) về luyện đan và thuật trường sinh, vốn là thủ lĩnh Đạo giáo ở phương Nam. Cha ông là Cát Đệ (葛悌), sau khi nhập triều nhà Tấn (晋) đã từng làm Thái thú quận Thiệu Lăng (邵陵).

Cát Hồng (葛洪) là con trai thứ 3 trong nhà. Thuở nhỏ vì gia cảnh nghèo khó, ông đã tự mình đốn củi để mua giấy bút học tập. Năm 13 tuổi, cha qua đời, gia đạo sa sút. Ông tính tình ít ham muốn, không màng vinh lợi, đọc khắp điển tịch, đặc biệt yêu thích các phương pháp dẫn dắt thần tiên. Ban đầu ông muốn trở thành một nhà Nho, đã đọc rộng hiểu sâu các bộ Kinh, Sử, Tử, Tập, nhưng về sau lại nảy sinh hứng thú với thuật dẫn dắt thần tiên, bèn bái Trịnh Ẩn (郑隐) — đệ tử của Cát Huyền (葛玄) — làm thầy để học thuật luyện đan.

Ông lấy tự là Trĩ Xuyên (稚川), biệt hiệu là Bão Phác Tử (抱朴子) để thể hiện chí hướng giữ gìn sự mộc mạc, thủ vững bản chất, không bị lôi cuốn bởi vật dục.

Năm Thái An (太安) thứ 2 đời Tây Tấn (西晋) (303), Cát Hồng (葛洪) tham gia bình định cuộc khởi nghĩa nông dân do Thạch Băng (石冰) lãnh đạo tại Dương Châu (扬州) và lập được công lao, được bổ nhiệm làm Phục Ba tướng quân, lại ban tước Quan Nội hầu.

Năm Quang Hy (光熙) thứ 1 đời Tấn Huệ Đế (晉惠帝) (306), Trấn Nam tướng quân Lưu Hoằng (劉弘) bổ nhiệm Kê Hàm (嵇含) làm Thứ sử Quảng Châu (廣州), Kê Hàm (嵇含) đề cử Cát Hồng (葛洪) làm Tham quân cho mình. Cát Hồng (葛洪) đến Quảng Châu (廣州) trước, nhưng sau khi Kê Hàm (嵇含) bị hại, ông bèn đến núi La Phù (羅浮山) ẩn cư. Nhiều năm ở Quảng Châu (廣州), ông cảm thấy:

"Vinh vị thế lợi, ví như khách trọ, đã không phải vật thường có, khi ra đi cũng không thể giữ lại được" (Trích: Bão Phác Tử Ngoại Thiên – Tự Tự).

Thế là ông ẩn cư trong núi La Phù (罗浮山) thuộc tỉnh Quảng Đông để hái thuốc, luyện đan, đồng thời thực hiện những quan sát rất tỉ mỉ đối với nhiều ca bệnh.

Sau đó, Cát Hồng bái Thái thú Nam Hải là Bào Tịnh (鮑靚) làm thầy để học thuật luyện đan, nhận được cuốn Thạch Thất Tam Hoàng Văn. Ông cũng kết duyên với con gái của Bào Tịnh (鮑靚) là Bào Cô (鮑姑) – một người rất giỏi về phép cứu (灸法 moxibustion) – làm vợ.

Năm Kiến Hưng (建興) thứ 2 đời Mẫn Đế (愍帝) (313), Cát Hồng (葛洪) trở về quê hương, nhưng vẫn ẩn cư không ra làm quan. Năm Kiến Vũ (建武) thứ 1 đời Tấn Nguyên Đế (晉元帝) (317), ông viết xong các thiên Nội và Ngoại của cuốn《Bão Phác Tử》(抱朴子).

Năm Hàm Hòa (咸和) thứ 1 đời Thành Đế (成帝) (326), nhận lời mời của Vương Đạo (王導), ông giữ chức Châu Chủ bạ, sau thăng làm Tư nghị tướng quân. Năm Hàm Hòa (咸和) thứ 6 (331), Thứ sử Quảng Châu là Đặng Nhạc (邓岳) tiến cử Cát Hồng (葛洪) làm Thái thú Đông Quan (东官), nhưng ông từ chối không nhậm chức.
Năm Hàm Hòa (咸和) thứ 7 (332), nghe nói quận Giao Chỉ (交趾郡) (nay là Việt Nam (越南)) sản xuất đan sa, ông xin Thành Đế (成帝) cho ra làm Huyện lệnh huyện Câu Lậu (句屚) và được Thành Đế (成帝) đồng ý, thế là ông đưa cả gia đình đi về phía Nam. Khi đến Quảng Châu (廣州), Thứ sử Đặng Nhạc (鄧嶽) đã giữ ông lại, Cát Hồng (葛洪) vì vậy ẩn cư tại núi La Phù (羅浮山) để luyện đan và cuối cùng qua đời tại đây.

Những năm cuối đời, Cát Hồng (葛洪) dựng lều luyện đan tại Cát Lĩnh (葛岭) thuộc Hàng Châu (杭州) (địa danh Cát Lĩnh (葛岭) cũng từ đó mà có tên). Hiện nay tại địa phương vẫn còn Bão Phác Đạo Viện (抱朴道院), bên trong điện chính giữa tôn thờ tượng Tổ sư Cát Hồng (葛洪).
 #cathongchanquan